Haarlem

Elly BUUV van de maand

Haarlem, 31 oktober 2017
Elly, een multi-talent

We hebben rond lunchtijd afgesproken, zodat ik broodjes aan het smeren ben wanneer Elly aanbelt. Na drie trappen omhoog naar mijn flat te zijn geklommen heeft ze even nodig om op adem te komen. Erfelijke aanleg voor longemfyseem eist zijn tol. Toch kijkt een krachtige vrouw me opgewekt aan. Ze oogt jonger dan haar geboortedatum mij vooraf heeft doen vermoeden. Met haar vriendelijke oogopslag maakt ze onmiddellijk contact. Ze geeft me een stevige hand en stapt opgewekt mijn flat binnen. Elly blijkt een gemakkelijke prater te zijn en een aangenaam verhalenverteller. Haar leven geeft daar ook alle aanleiding toe. De uren vliegen voorbij.

Haar levenspad en mentaliteit kenmerken zich door aanpakken, doorzetten en opkomen voor elkaar en voor onrecht. ‘Een mens is niks in z’n eentje. Je hebt het samen te doen’, is haar leidraad. Geboren in een gezin met zes kinderen, twee jongere broers en drie jongere zussen, had ze als oudste kind al vroeg een sterk gevoel van verantwoordelijkheid. Ze was indertijd nog te jong om zich de Tweede Wereldoorlog te kunnen herinneren. Een deel van haar kleuterjaren (1947-1950) op Oost-Java (Soerabaja, de een na grootste stad van het eiland Java) heeft wel een onvergetelijke indruk achter gelaten. De tropische natuur en het warm-vochtige klimaat, de baboes, de verplicht gestelde Maleise taal op school en de Lintworm. Dat was de bijnaam voor een gelede wagen die de werknemers van de stad naar de marinehaven in Soerabaja vervoerde. En ook de politionele acties en met name de Bersiap Merdeka zijn haar bijgebleven (de strijd om vrijheid en onafhankelijkheid van de oorspronkelijke Indonesische bevolking, ten volle tot uiting gekomen na de Japanse bezetting van de Nederlandse kolonie Nederlands-Indië en gericht tegen de Nederlandse (en ook de Engelse en Amerikaanse) overheersing).

Ten gevolge van de officiële overdracht van de macht aan de nieuwe Indonesische regering van Soekarno in Linggar Jatti (1949) keren haar ouders in 1950 met het gezin terug naar hun geboorteland. In Den Haag komen ze met meerdere gezinnen binnen hun familiesysteem op een bovenetage te wonen. De omstandigheden boden erg weinig ruimte, ook niet aan schoolvriendinnetjes. Later vindt haar vader werk in Den Helder bij zijn oude werkgever de Marine, de baas die hem indertijd naar Nederlands-Indië uitzond. Via woningruil komen ze uiteindelijk in Haarlem terecht, vlakbij station Overveen, daar waar nu het gebouw van InHolland staat. Daar gaat haar vader als militair werkman voor het Marine Hospitaal werken, en wordt expert in het leggen van vloeren. Hart- en longproblemen ondermijnen de gezondheid van haar vader steeds meer. Uiteindelijk werkt hij nog een tijdje als suppoost in het Frans Hals Museum. Hij overlijdt in 1969.

Een jaar eerder is haar vader gelukkig nog wel aanwezig bij haar huwelijk, op schrikkeldag 29 februari 1968. Hun contact was ernstig verstoord geraakt, naar later bleek door een ongelukkig misverstand. Elly heeft jarenlang niet meer thuis mogen komen. In 1968 heeft ze een opleiding Verpleegkunde A in het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis in Amsterdam achter de rug. Later is ze doktersassistente geweest en heeft ze bij het bloedlab van de Maria Stichting gewerkt. Gaandeweg is ze in het onderwijs terecht gekomen.

Elly en haar man Anton adopteren twee jongetjes uit Zuid-Korea, Yoen en Yang. Yoen heeft een Koreaanse moeder en een donkere Amerikaanse vader. Door een heupdefect heeft hij jarenlang een beugel en gipsbroek gedragen. Het is echter nimmer een echte beperking voor hem geweest. Op zijn achttiende is het medische defect uiteindelijk opgelost. Yang is een volbloed Koreaanse vondeling met niet nader bekende ouders. Hij was meer gesloten en op zichzelf dan zijn broertje en ging gaandeweg zijn eigen weg. Helaas is hij vier jaar geleden overleden. Yoen is een slimme man die nu in de ICT werkt; op Schiphol houdt hij zich bezig met kerosinebelading van vliegtuigen. Hij voelt als een maatje voor Elly, omdat ze elkaar feilloos aanvoelen. Elly is dol op zijn dochtertje Sanne. Ze wil geen 100% oppasoma zijn, maar staat wel voor haar zoon, schoondochter en kleinkind klaar.

Terug naar haar eerste echtgenoot. “Ik wil leven zonder sores. Dit is niet wat ik er van verwacht heb”, bekende haar echtgenoot haar na negen jaar huwelijk. Ondanks relatietherapie en vele herstelpogingen van haar kant is hij op een dag toch nog plotseling vertrokken. Elly stond er vanaf die dag alleen voor. Vastbesloten om haar kinderen alle kansen en mogelijkheden te geven, heeft ze zich vanuit haar positie als bijstandsmoeder stap voor stap verder geschoold en ontwikkeld. Het Volwassenen Onderwijs heeft haar geleerd hoe belangrijk en waardevol permanente educatie is. Via Havo 3 en 4 is ze doorgestroomd naar het VWO. Daaropvolgend heeft ze Nederlandse Taal- en Letterkunde gestudeerd. Ze mocht en mag nog steeds lesgeven aan de onderbouw van HAVO en VWO. In de jaren 80 en 90 waren er echter amper banen in het onderwijs te vinden. Daarom heeft ze aanvullende opleidingen gevolgd voor OETC (onderwijs in eigen taal en cultuur) en NT 1 en 2 (Nederlandse taal voor anderstaligen). Aan de Volksuniversiteit heeft ze les gegeven aan allochtonen, Marokkaanse, Somalische, Turkse mensen. Mensen in de bouw schoolde ze bij met lessen in correspondentie. Na het Generaal Pardon in 2008 heeft ze vluchtelingen die een verblijfsvergunning hadden gekregen geholpen met alle rompslomp en knelpunten rondom verhuizen, instanties, enzovoorts. Wat ze daar aan (oorlogs-)leed gezien en gehoord heeft, heeft haar hart voorgoed wijd open gezet. Moeilijkheden halen zowel het slechte als het goede in mensen naar boven. Het is ongelofelijk hoeveel pijn, verdriet en schade mensen elkaar berokkenen. Maar het is ook verbazingwekkend hoeveel veerkracht en levenszin er in de mens verborgen ligt. Elly weet daar uit eigen ervaring over mee te praten.

Samen met een vriendin heeft Elly in de jaren tachtig Vrouwen in de Bijstand opgezet alsook de FIOMA (Federatieve Instellingen Ongehuwde Moeder en Kind). Een soort actiegroepen die opkwamen voor de rechten van vrouwen in de Bijstand, ondermeer vanuit de wetenschappelijk onderbouwde gegevens dat Bijstand voor alleenstaande moeders met kinderen onvoldoende middelen aanreikt om een gezin groot te brengen. Zij wilden het (bijstands-)gezin, dat door de politiek werd gezien als de hoeksteen van de samenleving, duidelijk en realistisch over het voetlicht brengen. Er is veelvuldig actie gevoerd, ook in de vorm van ludieke activiteiten en performances. Daartoe werden ook cursussen gevolgd op het gebied van besturen en verslaglegging en vrouwenwerkgroepen.
De kracht van deze vrouwenorganisaties lag (en ligt) met name in het lotgenotencontact en de onderlinge ondersteuning. Tegenwoordig wordt dit met een Amerikaans woord empowerment genoemd. Door samenwerking jezelf en elkaar sterk en weerbaar maken.

Als kind heeft Elly veel armoede gekend. Het deerde haar niet dat ze oude kleren van anderen droeg en weinig kon ondernemen. Als moeder probeerde ze haar kinderen hier toch zoveel mogelijk voor te behoeden. De tijdgeest was duidelijk een andere dan in haar jeugd en haar moederinstinct speelde ook een rol. De omstandigheden zijn een belangrijke drijfveer voor haar geweest om zich in te zetten voor een menswaardig en rechtvaardig bestaan voor haar eigen gezin en dat van anderen, en om zich te blijven ontwikkelen.
Uiteindelijk kon Elly loskomen van de Bijstand door een baan als Hoofd redactie bij een uitgeverij van adresboeken. Daar verdiende ze opeens 3.700,00 gulden per maand ….. een wereld salaris. Jammer genoeg duurde die tijd maar kort. De daar heersende arbeidmoraal druiste in tegen alles wat zij bevochten had en geworden was.
In 1991 is haar moeder overleden. Ze heeft haar zes jaar lang als mantelzorger ondersteund. “Goed beschouwd heb je niets aan die meid”, merkte haar moeder altijd op tijdens Elly’s jeugdjaren. Die boodschap bleek zich pijnlijk diep in haar onderbewustzijn ingenesteld te hebben. Het heeft haar echter ook de energie, de vechtlust en het doorzettingsvermogen gegeven om het tegenovergestelde te laten zien. En dat is haar ruimschoots gelukt, ook wat de zorg voor haar moeder betreft.

Al tijdens de relatietherapie met haar man Anton ontmoette ze Piet. Op een heel directe manier bovendien waar ze hem tijdens een emotionele bijeenkomst huilend in haar troostende armen nam. Door de jaren heen hebben ze elkaar af en toe ontmoet. Elly wilde geen andere partner zolang de kinderen klein waren. Pas veel later, toen de kinderen het huis uit gingen, zijn ze wat gaan drinken en heel langzaamaan hebben ze plek voor elkaar gemaakt. Eigenlijk is dat soepeltjes en gemakkelijk verlopen, alsof hun geluk glimlachend op het juiste moment lag te wachten. In september 1997 zijn ze in het oude slot van Heemstede getrouwd.
Tot mijn verbazing vertrouwt Elly me toe dat er hevige nachtmerries aan die bijzondere dag vooraf zijn gegaan. Ze bemoeit zich dan wel met alles en iedereen, merkt ze op, maar in structurele sociale contacten heeft ze zich veel minder bekwaamd. Ze vreesde dan ook dat er geen gasten zouden komen. Een stukje van de oude angel haakte nog in haar ziel. Gelukkig bleek die angst ongegrond.

Nu Piet en zij allebei met pensioen zijn, houdt Elly zich nog steeds volop bezig met hulp aan en ondersteuning van anderen. Bij BUUV is ze graag creatief bezig met brei- naai- en verstelwerk. Het levert leuke ontmoetingen en veel plezier op. Tegenwoordig maakt ze zelf ook gebruik van BUUV door hulp te vragen bij computerwerk en het tuinonderhoud. Voor de ANBO helpt ze oudere mensen met hun belastingaangifte. Daartoe wordt ze jaarlijks bijgeschoold. En verder brengt ze graag folders rond, bijvoorbeeld voor nieuwe politieke initiatieven als het Nationaal Zorg Fonds en het Basisinkomen.

“Ik heb het naar mijn zin, ook samen met Piet. Humor houdt onze relatie warm en positief. Negatief gedoe is alleen maar slecht voor je maag, nietwaar.”

Nou Elly, bij zo’n levenslustige en positieve instelling sluit ik me graag aan. Het ga je goed, hoor. En we wensen je nog veel plezier en boeiende ontmoetingen toe.